भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या वेगाला जागतिक स्तरावर नेण्यासाठी लॉजिस्टिक्स क्षेत्र कणा मानले जाते. याच दिशेने एक ऐतिहासिक पाऊल टाकत, जगातील आघाडीची लॉजिस्टिक्स कंपनी फेडेक्स (FedEx) ने नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर (NMIA) आपले पूर्णपणे स्वयंचलित एअर कार्गो हब उभारण्याची घोषणा केली आहे.
सुमारे २,५०० कोटी रुपयांची गुंतवणूक असलेला हा प्रकल्प केवळ महाराष्ट्रासाठीच नव्हे, तर संपूर्ण भारताच्या व्यापार क्षमतेसाठी ‘गेम चेंजर’ ठरणार आहे.
अवाढव्य विस्तार आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञान
अदानी एअरपोर्ट होल्डिंग्ज लिमिटेडच्या भागीदारीत विकसित होत असलेली ही सुविधा ३,००,००० चौरस फूट क्षेत्रात पसरलेली आहे. हे केवळ एक गोदामाचे स्वरूप नसून, तंत्रज्ञानाचा अजोड नमुना असेल. यात खालील अत्याधुनिक सोयीसुविधांचा समावेश आहे:
स्वयंचलित सॉर्टिंग सिस्टम : मानवी हस्तक्षेप कमी करून पार्सलचे वर्गीकरण वेगाने होईल.
हाय-स्पीड स्क्रीनिंग : सुरक्षेच्या दृष्टीने अत्यंत प्रगत आणि जलद तपासणी यंत्रणा.
डेडिकेटेड पार्किंग बे : विमानांसाठी स्वतंत्र पार्किंग व्यवस्था, ज्यामुळे मालाची चढ-उतार वेळेत होईल.
डायमेंशनल स्कॅनिंग : मालाचा आकार आणि वजनानुसार अचूक व्यवस्थापन.
जागतिक व्यापाराचे नवीन केंद्र (Global Gateway)
नवी मुंबईचे हे हब भारताला आग्नेय आशिया, पश्चिम आशिया, युरोप आणि अमेरिका यांसारख्या प्रमुख बाजारपेठांशी थेट जोडेल. फेडेक्सचे अध्यक्ष आणि सीईओ राज सुब्रमण्यम यांच्या उपस्थितीत पार पडलेल्या या पायाभरणी समारंभातून भारताच्या वाढत्या जागतिक महत्त्वावर शिक्कामोर्तब झाले आहे. हे केंद्र केवळ मालाची वाहतूक करणार नाही, तर जागतिक पुरवठा साखळीचे (Supply Chain) एक महत्त्वाचे ‘रिजनल हब’ म्हणून काम करेल.
रोजगार निर्मिती आणि आर्थिक भरभराट
या प्रकल्पामुळे रोजगाराच्या प्रचंड संधी उपलब्ध होणार आहेत. एकदा कार्यान्वित झाल्यानंतर, लॉजिस्टिक्स, वेअरहाऊसिंग आणि वाहतूक क्षेत्रात ६,००० हून अधिक प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष रोजगार निर्माण होतील. यामुळे स्थानिक अर्थव्यवस्थेला मोठी चालना मिळेल आणि नवी मुंबई हे शहर जगाच्या नकाशावर लॉजिस्टिक्स राजधानी म्हणून उदयास येईल.
MSME आणि उच्च-मूल्य क्षेत्रांसाठी वरदान
या सुविधेचा सर्वाधिक फायदा भारतातील सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योगांना (MSMEs) होईल.
कमी खर्च, जास्त वेग : स्वयंचलित प्रक्रियेमुळे मालाचा ट्रान्झिट वेळ कमी होईल आणि पर्यायाने लॉजिस्टिक्सचा खर्चही घटेल.
संवेदनशील मालाची हाताळणी : इलेक्ट्रॉनिक्स, फार्मास्युटिकल्स (औषधे), अभियांत्रिकी वस्तू आणि नाशवंत शेतीमाल यांसारख्या महत्त्वाच्या क्षेत्रांसाठी हे हब अत्यंत कार्यक्षम ठरेल.
धोरणात्मक स्थान आणि भविष्यातील विस्तार
अदानी एअरपोर्ट होल्डिंग्ज लिमिटेडचे संचालक जीत अदानी यांनी नमूद केल्याप्रमाणे, “हे विमानतळ जेएनपीटी बंदर (JNPT), औद्योगिक कॉरिडॉर आणि मल्टीमॉडल ट्रान्सपोर्ट नेटवर्कच्या जवळ असल्याने भारताची जागतिक स्पर्धात्मकता वाढेल. सुरुवातीला हे हब वार्षिक ०.५ दशलक्ष मेट्रिक टन माल हाताळेल, परंतु भविष्यात टप्प्याटप्प्याने ही क्षमता ३.२५ दशलक्ष मेट्रिक टनांपर्यंत नेण्याचे उद्दिष्ट आहे.
