Monsoon Update: 50 किमी प्रतितास वेगाने ‘या’ भागात धडकणार मान्सून, अलर्ट जारी!

देशभरातील शेतकरी आणि नागरिक यंदाच्या मान्सूनची आतुरतेने वाट पाहत आहेत. मात्र, हवामान विभागाने दिलेल्या अंदाजानुसार केरळमध्ये मान्सून दाखल होण्याची अपेक्षित तारीख उलटून गेली असतानाही अद्याप मान्सूनचे अधिकृत आगमन झालेले नाही.

त्यामुळे यंदाच्या पावसाळ्याबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे. त्यातच एल निनोचा प्रभाव आणि सरासरीपेक्षा कमी पावसाचा अंदाज यामुळे महाराष्ट्रासह देशातील अनेक भागांमध्ये दुष्काळाची भीती निर्माण झाली आहे.

केरळमध्ये मान्सूनला विलंब

हवामान खात्याने सुरुवातीला 26 मेपर्यंत केरळमध्ये नैऋत्य मान्सून दाखल होण्याचा अंदाज वर्तवला होता. मात्र ही तारीख उलटून गेल्यानंतरही मान्सून केरळपर्यंत पोहोचलेला नव्हता. त्यामुळे हवामान विभागाने नवीन अंदाज जाहीर करत 1 जूनपर्यंत मान्सून केरळमध्ये दाखल होण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे.

मान्सूनच्या प्रवासाचा विचार केला तर 22 मेपर्यंत अंदमान-निकोबार बेटांमध्ये मान्सूनचे आगमन झाले होते. त्यानंतर 26 मेपर्यंत मान्सून श्रीलंकेपर्यंत पोहोचला. पुढे 30 मेपर्यंत त्याची प्रगती सुरू राहिली असली तरी केरळमध्ये आगमन होण्यासाठी आणखी काही काळ लागला.

हवामान अभ्यासक सखा सानप यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, नैऋत्य मान्सूनने नैऋत्य आणि आग्नेय अरबी समुद्र, कोमोरीन परिसर तसेच बंगालच्या उपसागराच्या अधिक भागांमध्ये पुढे सरकण्यास सुरुवात केली आहे. त्यामुळे मान्सूनच्या पुढील प्रगतीस पोषक परिस्थिती निर्माण होत असल्याचे संकेत मिळत आहेत.

एल निनोचा परिणाम; यंदा कमी पावसाची शक्यता

यंदाच्या मान्सून हंगामावर एल निनोचा परिणाम होण्याची शक्यता हवामान तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. त्यामुळे देशात सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडू शकतो. हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार यंदा सरासरीच्या सुमारे 90 टक्के पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. म्हणजेच दरवर्षी पडणाऱ्या पावसाच्या तुलनेत सुमारे 10 टक्के कमी पाऊस होऊ शकतो.

या परिस्थितीचा सर्वाधिक परिणाम महाराष्ट्रातील काही भागांवर होण्याची शक्यता असून मराठवाडा, विदर्भ आणि उत्तर महाराष्ट्रातील काही जिल्ह्यांमध्ये दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

महाराष्ट्रात अवकाळी पाऊस का पडतोय?

मान्सून अद्याप राज्यात दाखल झालेला नसतानाही महाराष्ट्रातील अनेक भागांमध्ये अवकाळी पावसाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. यामागे अरबी समुद्र आणि बंगालच्या उपसागरातील हवामानातील बदल कारणीभूत असल्याचे सांगितले जात आहे.

सध्या अरबी समुद्रात चक्रीय वाऱ्यांची स्थिती (सायक्लोनिक सर्क्युलेशन) निर्माण झाली आहे. त्याचबरोबर बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचे क्षेत्र सक्रिय झाले आहे. या दोन्ही प्रणालींमुळे समुद्राकडून मोठ्या प्रमाणात ओलावा राज्याकडे खेचला जात आहे. परिणामी महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीसह अंतर्गत भागांमध्ये ढगांची गर्दी वाढली असून अनेक ठिकाणी मेघगर्जनेसह पावसाची शक्यता निर्माण झाली आहे.

हवामान विभागाचा इशारा

हवामान खात्याने उत्तर मध्य महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यातील काही भागांमध्ये मेघगर्जनेसह हलक्या ते मध्यम स्वरूपाच्या पावसाचा अंदाज व्यक्त केला आहे. या भागांमध्ये विजांचा कडकडाट होण्याची तसेच ताशी 40 ते 50 किलोमीटर वेगाने वादळी वारे वाहण्याची शक्यता आहे.

विदर्भातील अनेक जिल्ह्यांना ऑरेंज अलर्ट

31 मे रोजी विदर्भातील अनेक जिल्ह्यांना पावसाचा ऑरेंज अलर्ट जारी करण्यात आला आहे. अकोला, अमरावती, बुलढाणा, वाशिम, यवतमाळ, वर्धा, नागपूर, भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर आणि गडचिरोली या जिल्ह्यांमध्ये मेघगर्जनेसह जोरदार पावसाची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.

विशेष म्हणजे काही दिवसांपूर्वी याच भागांमध्ये उष्णतेची तीव्र लाट होती. अकोला, अमरावती आणि वर्धा यांसारख्या जिल्ह्यांमध्ये तापमानाने विक्रमी पातळी गाठली होती. मात्र आता वातावरणात मोठा बदल झाला असून पावसाची परिस्थिती निर्माण झाली आहे.

उत्तर महाराष्ट्र, मराठवाडा आणि कोकणात यलो अलर्ट

जळगाव, धुळे, नंदुरबार, नाशिक, छत्रपती संभाजीनगर, जालना, हिंगोली, परभणी, नांदेड, बीड, सोलापूर, सातारा तसेच पालघर ते सिंधुदुर्ग या संपूर्ण कोकण किनारपट्टी भागात यलो अलर्ट जारी करण्यात आला आहे. या भागांमध्ये तुरळक ठिकाणी पावसाच्या सरी पडण्याची शक्यता आहे.

1 जूनपासून पावसाची तीव्रता कमी होणार

1 जून रोजी विदर्भातील काही जिल्ह्यांमध्ये पाऊस कायम राहण्याची शक्यता असली तरी त्याची तीव्रता कमी होण्याचा अंदाज आहे. नागपूर, वर्धा, यवतमाळ, चंद्रपूर, गडचिरोली आणि गोंदिया या भागांमध्ये यलो अलर्ट कायम राहणार आहे.

याचबरोबर उत्तर महाराष्ट्र, मध्य महाराष्ट्र, पश्चिम महाराष्ट्र आणि कोकणातील अनेक जिल्ह्यांमध्येही पावसाची शक्यता कायम राहणार आहे.

2 जूनलाही राज्यात पावसाचे वातावरण

2 जून रोजीही महाराष्ट्रातील अनेक भागांमध्ये पावसाची शक्यता कायम राहणार आहे. विदर्भ, उत्तर महाराष्ट्र, मध्य महाराष्ट्र आणि कोकणातील विविध जिल्ह्यांमध्ये मेघगर्जनेसह पाऊस पडू शकतो.

जळगाव, धुळे, नंदुरबार, नाशिक, संभाजीनगर, जालना, अहिल्यानगर, पालघर, ठाणे, मुंबई, रायगड, पुणे, सातारा आणि रत्नागिरी या भागांमध्ये तुरळक पावसाचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे.

3 जूनपासून पावसाचा जोर कमी

3 जून रोजी राज्यातील पावसाची तीव्रता तुलनेने कमी होण्याची शक्यता आहे. विदर्भातील बहुतांश जिल्ह्यांसाठी कोणताही विशेष अलर्ट जारी करण्यात आलेला नाही. मात्र नंदुरबार, धुळे, नाशिक, संभाजीनगर, अहिल्यानगर, पुणे, पालघर, मुंबई, रायगड, रत्नागिरी आणि साताऱ्याच्या घाट परिसरात पावसाची शक्यता कायम राहणार आहे.

काय आहे एकूण चित्र?

एकीकडे केरळमध्ये मान्सूनच्या आगमनाला विलंब होत असताना दुसरीकडे महाराष्ट्रात अवकाळी पावसाचे वातावरण तयार झाले आहे. अरबी समुद्र आणि बंगालच्या उपसागरातील हवामान प्रणालींमुळे पुढील काही दिवस राज्यातील विविध भागांमध्ये मेघगर्जनेसह पावसाची शक्यता आहे. मात्र एल निनोच्या प्रभावामुळे यंदाचा मान्सून सरासरीपेक्षा कमी राहण्याची शक्यता व्यक्त केली जात असल्याने शेतकरी आणि प्रशासनाची चिंता वाढली आहे. आता सर्वांचे लक्ष केरळमध्ये मान्सून कधी दाखल होतो आणि त्यानंतर महाराष्ट्रात त्याची वाटचाल किती वेगाने होते याकडे लागले आहे.